Przewodnik po urodzinach pisarzy


Pisarze urodzeni w styczniu

 

1 stycznia

 

Zbigniew Nienacki (właść. Zbigniew Tomasz Nowicki), ur. 1 stycznia 1929r. w Łodzi – polski pisarz i dziennikarz. Największą sławę przyniosła mu seria powieści dla młodzieży o przygodach Pana Samochodzika, muzealnika-detektywa. Niektóre z jego powieści doczekały się ekranizacji, np.: „Wyspa Złoczyńców”, „Samochodzik i templariusze”, „Pan Samochodzik i praskie tajemnice”. Opinię pisarza kontrowersyjnego i niestroniącego od erotyki zawdzięcza powieściom dla dorosłych, między innymi „Raz w roku w Skiroławkach”  oraz powieści historycznej „Dagome iudex”. (zm. 23 września 1994 w Morągu)

E.M. Forster (Edward Morgan Forster), ur. 1 stycznia 1879 r. w Londynie – angielski prozaik, eseista i krytyk literacki. W swej twórczości koncentrował się na wzajemnym oddziaływaniu jednostek i na konflikcie między normami a instynktami. Zadebiutował w 1905 r. powieścią „Where Angels Fear to Tread”.  Największą sławę przyniosły mu „Pokój z widokiem”, „Howards End” oraz jego ostatnia powieść „Droga do Indii”. Powieści „Pokój z widokiem”, „Howards End” (polski tytuł filmu „Powrót do Howards End”) oraz „Maurycy” zostały zekranizowane. Również powieści „Droga do Indii” i „Where Angels Fear to Tread” posłużyły za kanwę filmów (polskie tytuły filmów to odpowiednio „Podróż do Indii” i „Tam, gdzie nie chadzają anioły”). (zm. 7 czerwca 1970 w Coventry)

 J.D. Salinger, ur. 1 stycznia 1919 r. w Nowym Jorku-  amerykański pisarz, autor głośnej, jedynej opublikowanej powieści „Buszujący w zbożu” (1951). Zaczął pisać w wieku 15 lat. Inne utwory tego autora to zbiory opowiadań: „Dziewięć opowiadań”(1953, wyd. polskie 1964), „Wyżej podnieście strop, cieśle” i „Seymour – introdukcja” (1963, wyd. polskie 1966). Niedługo po wydaniu książka „Buszujący w zbożu” stała się jedną z najbardziej napiętnowanych książek w Stanach Zjednoczonych. Budziła kontrowersje m.in. ze względu na poruszanie wątków związanych z seksualnością nieletnich oraz używanie wulgaryzmów przez głównego bohatera. Przetłumaczona została na niemalże wszystkie ważniejsze języki świata. Szacuje się, że rocznie na świecie sprzedawanych jest około 250 tysięcy egzemplarzy „Buszującego w zbożu”, co daje około 65 milionów sprzedanych egzemplarzy od momentu wydania. (zm. 27 stycznia 2010 w Cornish w stanie New Hampshire)

 

2 stycznia

 

Adam Bahdaj, (ps. Jan Kot, Dominik Damian), ur.  2 stycznia 1918 r. w Zakopanem, polski pisarz, tłumacz z języka węgierskiego, uczestnik wojny obronnej 1939, w czasie II wojny światowej był kurierem tatrzańskim. Jako pisarz znany z powieści dla dzieci i młodzieży, między innymi: „Wakacje z duchami”, „Podróż za jeden uśmiech”, „Stawiam na Tolka Banana”, „Do przerwy 0:1”, na podstawie których w latach 60-tych XX w. powstały seriale telewizyjne. W plebiscycie czytelników „Płomyka” i „Świata Młodych” na najpopularniejszego pisarza otrzymał „Orle Pióro”w 1970 r. (zm. 7 maja 1985 r. w Warszawie)

Isaac Asimov (właśc. Isaak Judowicz Ozimow), ur. 2 stycznia w 1920 w Piertowiczach w Rosji Radzieckiej – Rosyjska Federacyjna SRRamerykański pisarz i profesor biochemii pochodzenia rosyjsko-żydowskiego. Największą popularność zdobył jako autor książek fantastycznonaukowych oraz popularnonaukowych. Asimov, jako autor i redaktor napisał ponad 500 książek. Powszechnie uważany jest za mistrza gatunku fantastyki naukowej.  Najsłynniejszym jego dziełem jest cykl „Fundacja”; inne znane cykle to „Galactic Empire” oraz „Roboty”. Kilka utworów Asimova zostało zekranizowanych. Najbardziej znane ekranizacje to: „Ja, Robot” („I, Robot”, 2004 z Willem Smithem) oraz „Człowiek przyszłości” („Bicentennial Man”,1999 z Robinem Williamsem). (zm. 6 kwietnia 1992 r. w Nowym Jorku)

 

3 stycznia

 

Joanna Papuzińska (właśc. Papuzińska- Beksiak ), ur. 3 stycznia 1939 r. w Warszawie – poetka, prozaik, autorka bajek i wierszy dla dzieci m.in. „Nasza mama czarodziejka”, „Rokiś” czy „Czarna jama”. Profesor zwyczajny nauk humanistycznych, wykładowca i pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego, ma w swoim dorobku wiele rozpraw i artykułów z dziedziny krytyki literackiej, czytelnictwa, bibliotekoznawstwa i literatury dziecięcej oraz słuchowisk radiowych. Była inicjatorem powstania i redaktorem naczelnym miesięcznika „Guliwer” (do 2002 r.). Współpracuje z wieloma czasopismami dla dzieci. Członek Zarządu Polskiej Sekcji IBBY. W 2005 r. została uhonorowana  Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” , Nagrodą Polskiej Sekcji IBBY za całokształt twórczości oraz Orderem Uśmiechu.

J.R.R. Tolkien (John Ronald Reuel Tolkien), ur. 3 stycznia 1892 w Bloemfontein w Oranii- angielski filolog, filozof chrześcijański, pisarz, poeta i jeden z prekursorów gatunku fantasy , autor powieści „Władca pierścieni”i „Hobbit”. Twórca najbardziej znanego w fantastyce literackiego świata – Śródziemia (Middle-earth). Znał (w różnym stopniu) ponad 30 języków, głównie wymarłych, języków germańskich i celtyckich. (m.in. niemiecki, łacinę, starożytną grekę, gocki, staroislandzki, nordycki, staroirlandzki, walijski, anglosaski, hebrajski, francuski, rosyjski, fiński, holenderski, włoski i również polski). (zm. 2 września 1973 r. w Bournemouth)

Marek Tulliusz Cyceron (łac. Marcus Tullius Cicero), inaczej Marek Tulliusz Cycero),  ur. 3 stycznia 106 p.e – pisarz, mówca, polityk, dowódca wojskowy, filozof, prawnik i kapłan rzymski, uważany za jedną z najważniejszych postaci w dziejach światowej literatury. Od starożytności aż do XIX wieku, w kulturze europejskiej jego utwory były podstawą programu szkolnego, a ich znajomość niezbędnym elementem wykształcenia. Był zwolennikiem ustroju republikańskiego, przeciwstawiał się monarchii i dyktaturze; za swoje przekonania oddał życie. Jego spuścizna literacka obejmuje mowy (w tym słynne „Filipiki”), pisma retoryczne, pisma filozoficzne i listy. Cechowały je erudycja, polot i dowcip. Jednym z najczęściej czytanych dzieł Cycerona jest „O mówcy” („De oratore”) ukazujące wizerunek idealnego mówcy. (zm. 7 grudnia 43 p.n.e.)

 

4 stycznia

 

Jacob Ludwig Karl Grimm, ur. 4 stycznia 1785 r. w Hanau – niemiecki filolog, językoznawca i literaturoznawca uważany razem z bratem za twórcę niemieckiej filologii, członek Akademii Nauk w Berlinie, brat Wilhelma Karla Grimma. Zbieracz baśni i podań ludowych. Był bibliotekarzem królewskim w Westfalii. Niektóre swoje dzieła tworzył i publikował wraz z bratem Wilhelmem; występowali wtedy jako bracia Grimm. Największy rozgłos przyniosło im zebranie i opracowanie baśni ludowych, które jako „Baśnie braci Grimm” zyskały duży rozgłos zarówno w Niemczech, jak i innych krajach. Za życia Grimmów ukazało się 7 wydań, ostatnie w 1857 roku. Pierwsze wydanie polskie, pt. „Baśnie dla dzieci i młodzieży”, ukazało się w roku 1895. Niektóre wydania tego utworu objęte były w 1951 roku zapisem cenzury w Polsce, podlegały natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek.W 2005 roku „Baśnie braci Grimm” zostały wpisane przez UNESCO na listę Pamięć Świata. (zm. 20 września 1863 r. w Berlinie)

 

5 stycznia

 

Umberto Eco, ur. 5 stycznia 1932 r. w Alessandrii – włoski filozof, mediewista, pisarz i felietonista. Był profesorem na Uniwersytecie we Florencji oraz na Uniwersytecie w Bolonii. Zajmował się semiotyką/semiologią, procesami komunikacji i estetyką. Uważał, że podział na kulturę niską i wysoką nie ma żadnego uzasadnienia, a erudycję można z powodzeniem połączyć z sensacyjną akcją. Dowodem na to była jego pierwsza powieść (1980 r.) „Imię róży”, która przyniosła mu wielką sławę i stała się jednym z największych bestsellerów w historii literatury. Przetłumaczona na 44 języki, a jej nakład wyniósł ponad 30 milionów egzemplarzy, doczekała się również adaptacji filmowej. Był wielokrotnym kandydatem nominowanym do literackiej Nagrody Nobla. Doktor honoris causa m.in. Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i Uniwersytetu w Belgradzie. (zm. 19 lutego 2016 r. w Mediolanie)

W.D. Snodgrass (William De Witt Snodgrass) ur. 5 stycznia 1926 r. w Beaver Falls , w stanie Pensylwania .Był amerykańskim poetą, który tworzył także pod pseudonimem SS Gardons .  Pierwsze wiersze Snodgrassa ukazały się w 1951 roku, a w latach 50. publikował w najbardziej prestiżowych czasopismach, m.in. w „The New Yorker” , „The Paris Review” i „The Hudson Review” . Punktem zwrotnym jego kariery pisarskiej była publikacja pierwszego zbioru poezji zatytułowanego „Igła Serca” (1959). Za swą poezję zdobył nagrodę Pulitzera w 1960 r. Od tego czasu opublikował wiele książek poetyckich w tym „Każdy w swoim sezonie” (1993); „Wybrane wiersze, 1957-1987”, „Bunkier Führera: Cykl wierszy w toku” (1977). Często jest uznawany za jednego z członków założycieli ruchu „konfesyjnego”. (zm. 13 stycznia 2009 r. w hrabstwie Madison w stanie Nowy Jork)

 

6 stycznia

 

Carl Sandburg, ur. 6 stycznia 1878 r. w Galesburg, w stanie Illinois –  amerykański poeta, historyk, biograf, powieściopisarz, balladysta i folklorysta pochodzenia szwedzkiego; autor biografii Abrahama Lincolna i Mary Todd Lincoln. Autor słów: „Republika to marzenie. Nic się nie spełni, jeśli nie jest wpierw marzeniem” -The republic is a dream. Nothing happens unless first a dream. (ang.) Zdobył trzy nagrody Pulitzera : dwie za poezję i jedną za biografię Abrahama Lincolna. Karierę pisarską rozpoczął jako dziennikarz w „Chicago Daily News” . Później pisał wiersze, opowiadania, biografie, powieści, literaturę dziecięcą i recenzje filmowe. Zbierał i redagował książki z balladami i folklorem. (zm. 22 lipca 1967 r. w Flat Rock, Nowy Jork)

Khalil Gibran (oryg. Dżubran Chalil Dżubran ), ur. 6 stycznia 1883 r.  w Baszarri w Libanie – libański pisarz, poeta i malarz, przedstawiciel tzw. szkoły syryjsko-amerykańskiej w literaturze. Jeden z najważniejszych twórców współczesnej prozy poetyckiej w literaturze arabskiej. Autor wydanej w 1923 powieści poetyckiej „Prorok, która została przetłumaczona na ponad 100 języków. Szczególną popularność zyskała wśród tzw. „dzieci kwiatów” w latach 60 XX wieku. (zm. 10 kwietnia 1931 r. w Nowym Jorku)

Alan Watts, ur. 6 stycznia 1915 r. w ówczesnej wsi Chislehurst w Anglii – brytyjski filozof, pisarz, mówca. Znany ze swych badań porównawczych religii, tłumacz i popularyzator filozofii Wschodu na Zachodzie. Napisał ponad 25 książek i licznych artykułów dotyczących tożsamości osobistej, natury rzeczywistości, wyższej świadomości, sensu życia, pojęć i obrazów Boga, niematerialnego wymiaru szczęścia. Jego książki dotyczą własnych doświadczeń w studiowaniu wschodniej i zachodniej religii i filozofii. (zm. 16 listopada 1973 r. w Kalifornii)

E.L. Doctorow (Edgar Laurence Doctorow ), ur. 6 stycznia 1931r. w Nowym Jorku –  amerykański pisarz, wykładowca uniwersytecki. Pracował w wytwórni filmowej Columbia oraz w wydawnictwach New American Library i Dial Press. Debiutował w 1960 r.  wydając „Witajcie w Ciężkich Czasach”, sarkastyczną powieść rozgrywającą się na Dzikim Zachodzie. Inne znane jego powieści to „Ragtime”, „Księga Daniela”, „Marsz”, „Wystawa Światowa”. Laureat Nagrody Pulitzera, National Book Award oraz National Book Critics Circle Award. Wiele z jego powieści zostało przeniesionych na ekran filmowy. (zm. 21 lipca 2015 w Nowym Jorku)

 

7 stycznia

 

Zora Neale Hurston, ur. 7 stycznia 1903 r. w Notasulgi , stan Alabama-amerykańska powieściopisarka, autorka krótkich opowiadań, folklorystka i antropolożka. Spośród jej czterech powieści i ponad 50 wydanych opowiadań, sztuk i esejów, najbardziej znana jest powieść „Ich oczy oglądały Boga”. (zm. 28 stycznia 1960 w Fort Pierce)

Gerald Malcolm Durrell, ur. 7 stycznia 1925 r.- brytyjski pisarz, zoolog, konserwator przyrody, propagator wiedzy przyrodniczej i prezenter telewizyjny. Autor popularnych książek o zwierzętach („Moja rodzina i inne zwierzęta”, „Moje ptaki, zwierzaki i krewni” oraz „Ogród bogów”), w których zawarł elementy autobiograficzne. Odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego. (zm. 30 stycznia 1995 r. w Saint Helier, Jersey)

 

8 stycznia

 

Kornel Makuszyński, ur. 8 stycznia 1884 r. w  Stryju (obecna Ukraina) -polski prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, członek Polskiej Akademii Literatury, autor powieści dla dzieci i młodzieży. W wieku 14 lat zaczął pisać wiersze, które opublikował w wieku 16 lat w lwowskim dzienniku „Słowo Polskie”.  Ich pierwszym recenzentem był Leopold Staff. Jest autorem  cyklu książek dla dzieci – o Koziołku Matołku i o małpce Fiki-Miki oraz ksiażek  dla młodzieży : „Szatan z siódmej klasy” , „Panna z mokrą głową, „Szaleństwa panny Ewy”, „Awantura o Basię”. Wiele doczekało się polskich ekranizacji i seriali telewizyjnych. (zm. 31 lipca 1953 r. w Zakopanem)

Wilkie Collins (William Wilkie Collins), ur. 8 stycznia 1824 r. w Londynie – angielski powieściopisarz, dramaturg, autor opowiadań. Napisał 30 powieści, ponad 60 opowiadań, 14 dramatów i ponad 100 esejów. Najbardziej znane powieści to: „Kobieta w bieli”( The Woman in White), „Kamień Księżycowy”(The Moonstone), „Córki niczyje” (No Name) i „Armadale”. Uważany za prekursora powieści detektywistycznej – jego „Kamień Księżycowy” uważany jest za pierwszą powieść tego gatunku. Bliski przyjaciel Karola Dickensa. (zm. 23 września 1889 r. w Londynie)

 

9 stycznia

 

Małgorzata Musierowicz, ur. 9 stycznia 1945 r. w Poznaniu – polska pisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży, ilustratorka. Twórczyni humorystycznego cyklu powieściowego dla młodzieży „Jeżycjada”(nazwa pochodzi od Jeżyc – dzielnicy w Poznaniu). Najbardziej znane powieści z tej serii to:  ”Szósta klepka”, „Kłamczucha”, „ Kwiat kalafiora”, „Ida sierpniowa”. Jest laureatką bardzo wielu nagród literackich, między innymi w 2008 roku została odznaczona Medalem Polskiej Sekcji IBBY za całokształt twórczości. Na wniosek dzieci została Kawalerem Orderu Uśmiechu w 1994 roku.

Simone de Beauvoir (właśc. Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir), ur. 9 stycznia 1908 r. w Paryżu – francuska pisarka, filozofka i feministka. Szokowała opinię publiczną śmiałymi i niezależnymi poglądami oraz stylem życia. Współpracowniczka i partnerka życiowa Jean-Paul Sartre’a. Jej najważniejsze dzieło „Druga płeć „(Le Deuxième sexe), w którym wymienia i analizuje przyczyny podrzędnego traktowania kobiety w prawie wszystkich dziedzinach życia społecznego, odniosło ogromny sukces, stało się jednym z głównych dzieł drugofalowego feminizmu. Najsłynniejszy cytat z dzieła Simone de Beauvoir to: „Nie rodzimy się kobietami – stajemy się nimi”. (zm. 14 kwietnia 1986 r. w Paryżu)

 

10 stycznia

 

Melchior Wańkowicz, ur. 10 stycznia 1892 r. w Kalużycach (obecna Białoruś) – polski pisarz, dziennikarz, reportażysta i publicysta, Podczas II wojny światowej pracował jako korespondent wojenny przy II Korpusie Polskim gen. Władysława Andersa, bezpośrednio po wojnie wydał swoją najbardziej znaną książkę – „Bitwę o Monte Cassino”. W maju 1944 r. uczestniczył w bitwie pod Monte Cassino i za tę bitwę otrzymał Krzyż Walecznych. Bezpośrednio po wojnie przebywał na emigracji, w 1958 roku powrócił do rządzonej przez komunistów Polski. Stworzył niepowtarzalny typ reportażu, łączącego autentyzm zdarzeń z elementami wspomnieniowymi i fabularno-anegdotycznymi. Od 1930 Wańkowicz był członkiem Polskiego PEN Clubu. W 1936 r. pisarza uhonorowano Srebrnym Wawrzynem PAL – Polskiej Akademii Literatury. Najpopularniejsze jego dzieła to : „Szczenięce lata”, „Ziele na kraterze”, „Westerplatte”. (zm. 10 września 1974 r. w Warszawie)

Philip Levine, ur. 10 stycznia 1928 r. w Detroit  w stanie Michigan- amerykański poeta, eseista i tłumacz. Jego twórczość kojarzona jest głównie z poematami traktującymi o robotniczej klasie miasta Detroit. Przez ponad trzydzieści lat wykładał na Wydziale Anglistyki Kalifornijskiego Uniwersytetu Stanowego – Fresno, piastował także stanowisko wykładowcy na innych uczelniach. Uhonorowany wieloma nagrodami za poezję, w tym: Nagrodą Pulitzera w 1995 r. oraz  National Book Award w 1980 i 1991 r. (zm. 14 lutego 2015 r. w Fresno, stan Kalifornia)

 

11 stycznia

 

Alan Paton (Alan Stewart Paton ), ur.11 stycznia 1903 r. w Pietermaritzburg w RPA – południowoafrykański pisarz, działacz społeczny i polityk. Był jednym z przywódców Partii Liberalnej założonej w 1953 roku. Jego dzieła charakteryzują się obroną tubylców. Przeciwstawia się systemowi segregacji rasowej. Opublikował m.in:  „Opowieści z udręczonego kraju”, „Nadzieja dla Południowej Afryki”. (zm. 12 kwietnia 1988 r. w Lintrose)

Eduardo Mendoza, ur. 11 stycznia 1943 r. w Barcelonie- hiszpański pisarz związany z Barceloną. Autor m.in. książek o damskim fryzjerze – detektywie amatorze: „Sekret hiszpańskiej pensjonarki” (1979), „Oliwkowy labirynt” (1982), „Przygoda fryzjera damskiego” (2002), „Awantura o pieniądze albo życie” (2012) i „Tajemnica zaginionej ślicznotki” (2016). Cechami charakterystycznymi jego pisarstwa jest wyrazisty, ironiczny humor, postmodernistyczne podejście do materii literackiej i częste gry słowne. W 2016 r. został laureatem Nagrody Cervantesa – hiszpańskiej nagrody literackiej, przyznawana za całokształt twórczości, nazywanej  „Noblem hiszpańskiego kręgu kulturowego”.

Horacy Safrin, ur. 11 stycznia 1899 r. w Monasterzyskach koło Stanisławowa – polski poeta, satyryk, autor sztuk scenicznych, tłumacz literatury żydowskiej na język polski oraz literatury polskiej na jidysz. Był poliglotą, znał język niemiecki, francuski, żydowski, hebrajski, ukraiński. W 1913 ogłosił swój pierwszy tomik poezji. Po zakończeniu I wojny światowej studiował aktorstwo, germanistykę i anglistykę na Uniwersytecie Wiedeńskim,  a w latach 1925-26 polonistykę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W 1920 roku związał się ze stanisławowskim Towarzystwem Muzyczno-Dramatycznym im. Abrahama Goldfadena, gdzie był aktorem i reżyserem. Przekładał dla tej sceny dramaty Szekspira, Ibsena, Wyspiańskiego na język żydowski. Najbardziej znane utwory: zbiór humoresek i fraszek „Mucha na cokole”, satyry „Głupcy z Głupska”, bajki „Ośla szczęka”, poezje „Kain i Hewel” oraz „Przy szabasowych świecach. Humor żydowski” i “Przy szabasowych świecach – wieczór drugi”. (zm. 23 sierpnia 1980 r. w Łodzi)

 

12 stycznia

 

Jack London (właśc. John Griffith Chaney ), ur. 12 stycznia 1876r. w San Francisco – amerykański pisarz, samouk.”. Zanim zajął się pisarstwem imał się rozmaitych prac. Był m.in. gazeciarzem, marynarzem, kłusownikiem, reporterem, a nawet poszukiwaczem złota w Klondike. Doświadczenia zdobyte w tych profesjach przełożyły się w latach późniejszych na treść jego książek. Najbardziej znane jego książki to:  „Biały Kieł”, „Zew krwi”, „Martin Eden”. (zm. 22 listopada 1916 r. w Glen Ellen)

Haruki Murakami, ur. 12 stycznia 1949 r. w Kioto – współczesny Japoński pisarz, eseista i tłumacz literatury amerykańskiej. W wieku 30 lat wydał swoją pierwszą powieść „Słuchaj pieśni wiatru” (1979). Po napisaniu wysłał ją na konkurs literacki, zajmując pierwsze miejsce i zdobywając nagrodę Gunzō. Kolejnymi utworami Murakamiego były: „Flipper roku 1973” (1980) i „Przygoda z owcą” (1982). Te trzy utwory nazywane są Trylogią „Szczura” – od przydomka jednego z bohaterów.

Walter Mosley (Walter Ellis Mosley ), ur. 12 stycznia 1952 r. w Los Angeles  – pisarz amerykański, autor powieści kryminalnych oraz powieści science fiction. Pierwsza wydana książka Mosleya to „Śmierć w błękitnej sukience”( Devil in a blue dress)-powieść, która zapoczątkowała cykl o czarnoskórym prywatnym detektywie Easy Rawlinsie – do tej pory ukazało się dwanaście jego części. W 1995 roku „Śmierć w błękitnej sukience” stała się podstawą filmu „W bagnie Los Angeles”, w którym wystąpił Denzel Washington. Jest także autorem powieści science-fiction i politycznych.

 

13 stycznia

 

Irena Jurgielewiczowa, ur. 13 stycznia 1903 r. w Działoszynie koło Wielunia – powieściopisarka, wykładowca w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W okresie okupacji brała udział w tajnym nauczaniu uniwersyteckim. Była żołnierzem Armii Krajowej. Pedagog, autorka psychologicznych powieści dla młodzieży, takich jak: „Niespokojne godziny” (1964), „Wszystko inaczej” (1968), „Inna?” (1975), „Ważne i nieważne” (1971), a przede wszystkim „Ten obcy” (1961). Książka ta została umieszczona w 1964 r. na Liście Honorowej IBBY i przetłumaczona na wiele języków. Laureatka Orderu Uśmiechu. (zm. 25 maja 2003 r. w Warszawie, w wieku 100 lat)

Michael Bond (Thomas Michael Bond), ur. 13 stycznia 1926 r. w Newbury, Berkshire – brytyjski pisarz, najbardziej znany jako autor serii książek dla dzieci o przygodach misia Paddingtona. Pierwsza książeczka „Miś zwany Paddington” została opublikowana w 1958. Do 1976 powstało 19 książek o Paddingtonie. W 1997 r. został za swoje zasługi uhonorowany Orderem Imperium Brytyjskiego. (zm. 27 czerwca 2017 r. w Londynie)

Clark Ashton Smith, ur. 13 stycznia 1893 r. W Long Valley w Kalifornii – amerykański poeta, rzeźbiarz, malarz, autor fantasy, horroru i krótkich opowiadań science-fiction. Razem z Lovecraftem i Robertem E. Howardem pozostaje jednym z najbardziej znanych współpracowników magazynu „Weird Tales” publikującego horrory. Pisał bardzo bogatym i wyrafinowanym językiem, a jego wizje innych światów, zaginionych i przyszłych kontynentów do dziś robią duże wrażenie. Wpłynął na twórczość wielu pisarzy. Tłumaczony na wszystkie języki europejskie i na japoński. W Polsce ukazała się antologia jego opowiadań zatytułowana „Miasto śpiewającego płomienia”. (zm. 14 sierpnia 1961 r. w Pacific Grove w Kalifornii)

 

14 stycznia

 

Marek Hłasko, ur. 14 stycznia 1934 r. w Warszawie – scenarzysta filmowy, prozaik. Jest autorem m.in. powieści „Ósmy dzień tygodnia”, „Następny do raju” czy zbioru opowieści „Pierwszy krok w chmurach”. Zdobył rozgłos i popularność dzięki nietypowemu stylowi twórczości, a także niekonwencjonalnemu zachowaniu (szczególnie ubiorowi). Był legendarną postacią młodego pokolenia, symbolem nonkonformizmu. W życiu osobistym upodabniał się do bohaterów swych utworów, romantycznych buntowników, którzy stali się dla jego pokolenia symbolami rozczarowania rzeczywistością lat 50. Jego proza stała się wyrazem sprzeciwu wobec schematyzmu i zakłamania literatury socrealistycznej. W Polsce zakaz druku jego utworów obowiązywał przez 20 lat. (zm. 14 czerwca 1969 r. w Wiesbaden, Niemcy)

John dos Passos (John Roderigo Dos Passos ), ur. 14 stycznia 1896 r. w Chicago – amerykański powieściopisarz i dziennikarz. Napisał 42 powieści. Główne jego dzieło to trylogia „USA” („42 równoleżnik”, „1919” i „Ciężkie pieniądze”, 1930-1936) a także powieść wojenna „Trzej żołnierze” (ang. Three Soldiers) oraz  „Manhattan Transfer”, które przyniosły mu sukces finansowy. W swojej twórczości stosował technikę strumienia świadomości i wielogłosowego kolażu (wycinków prasowych, autobiografii i biografii). (zm. 28 września 1970 r. w Baltimore)

Tillie Olsen (Tillie Lerner Olsen), ur. 14 stycznia 1912 r. w Omaha w stanie Nebraska – amerykańska pisarka, eseistka, nauczycielka akademicka, działaczka na rzecz praw człowieka i sprawiedliwości rasowej i społecznej, powiązana z politycznymi zamieszkami z lat trzydziestych XX wieku, i pierwszym pokoleniem amerykańskich feministek. (zm. 1 stycznia 2007 r. w Oakland, Kalifornia)

Hugo Lofting ur.14 stycznia 1886 r. w Maidenhead, Berkshire – brytyjski autor literatury dziecięcej, znany głównie jako twórca kilkunastotomowym cyklu książek o rozumiejącym mowę zwierząt doktorze Dolittle. W skład serii wchodzą m.in. „Doktor Dolittle i jego zwierzęta”, „Podróże doktora Dolittle”, „Cyrk doktora Dolittle”, „Doktor Dolittle i tajemnicze jezioro”. (zm. 26 września 1947 r. w Topanga w Kalifornii)

 

15 stycznia

 

Molier (właściwie Jean Baptiste Poquelin), ur. 15 stycznia 1622 r. w Paryżu-  francuski komediopisarz, aktor, dyrektor teatru. Napisał około 30 komedii, najbardziej znane to: „Skąpiec”, „Świętoszek”, „Szkoła żon”, „Don Juan”. Molier wierzył w skuteczność nauczania ze sceny. W swych sztukach prezentował galerię wiecznych typów ludzkich, dawał  satyryczny obraz francuskiej obyczajowości XVII w. Ośmieszał salonową przesadę, hipokryzję i zakłamanie, manię gromadzenia bezużytecznych bogactw. Zmarł na scenie podczas wystawiania sztuki „Chory z urojenia”. W Polsce jego sztuki przekładano i wystawiano od XVII wieku. (zm. 17 lutego 1673 r. w Paryżu)

Stanisław Wyspiański, ur. 15 stycznia 1869 r. w Krakowie – polski poeta, dramaturg, malarz, grafik, witrażysta, architekt, projektant mebli. Twórca nowoczesnego teatru polskiego. Tworzył w epoce Młodej Polski. Bywa nazywany czwartym wieszczem polskim. Związany z Krakowem. W listopadzie 1900 r. wziął udział w weselu swego przyjaciela Lucjana Rydla w Bronowicach Małych. Na kanwie tego wydarzenia powstało słynne „Wesele” wydane w roku 1901, które przyniosło Wyspiańskiemu sławę i uznanie. Dorobek artystyczny Wyspiańskiego jest bardzo szeroki i obejmuje dzieła różnego typu: malarstwo (rysunki, szkicowniki, obrazy olejne, pastele), projekty witraży i malowideł, ilustracje; grafika; projekty mebli i wnętrz; architektoniczny projekt zabudowy Wawelu; dramaty, wiersze i inne. Obok „Wesela” najsłynniejsze dramaty Wyspiańskiego to: „Warszawianka”, „Noc Listopadowa”, „Wyzwolenie”, „Klątwa”. Tematyka dramatów Wyspiańskiego jest bardzo rozległa – od dziejów legendarnych i wczesnohistorycznych po powstanie listopadowe. Twórczość sceniczna Stanisława Wyspiańskiego ściśle wiązała się z jego twórczością plastyczną. Artysta sam projektował kostiumy, komponował afisze, obmyślał i rozrysowywał scenografię. Znany jest także z tego, że zaprojektował kostium słynnego krakowskiego Lajkonika. (zm. 28 listopada 1907 r. w Krakowie)

 

16 stycznia

 

Susan Sontag, ur. 16 stycznia 1933 r. w Nowym Jorku – amerykańska pisarka, eseistka, krytyczka społeczna i aktywistka praw człowieka. Jej książki przetłumaczono na ponad 30 języków. Laureatka wielu prestiżowych nagród. Znana jest w Polsce głównie dzięki swej twórczości eseistycznej, ale także jako autorka dwóch powieści: „Zestaw do śmierci” (wyd. pol. 1989) i „Miłośnik wulkanów” (wyd. pol. 1997). Najnowsza powieść, „W Ameryce” (2000), opowiada o losach Maryny Załężowskiej- wielkiej aktorki i niezwykłej kobiety, której pierwowzorem jest Helena Modrzejewska, legenda polskiej i amerykańskiej sceny teatralnej końca XIX w. (zm. 28 grudnia 2004 r. w Nowym Jorku)

Inger Christensen, ur. 16 stycznia 1935 r. w Vejle, Dania – duńska pisarka, poetka i eseistka. Jej najgłośniejsze dzieła to poemat  „To” („Det”) z 1969 r., zbiór wierszy „Alfabet” z 1981 r. oraz „Dolina motyli” z 1991. Jej twórczość tłumaczona była na kilka języków. Była laureatką wielu międzynarodowych nagród w tym szwedzkiej Academy’s Nordic Prize, czy niemieckiej Siegfried Unseld. W Danii w 1970 r. otrzymała nagrodę Złote Laury za „To. (zm. 2 stycznia 2009 r. w Kopenhadze)

Graham Masterton, ur. 16 stycznia 1946 r. w Edynburgu – brytyjski pisarz, twórca horrorów. W wieku 24 lat został mianowany na współpracownika „Penthouse” i „Penthouse Forum”. Początkowo pisał poradniki seksuologiczne, jednym z których była „Magia seksu”. Zadebiutował jako autor horrorów w 1976 roku książką o tytule „Manitou”, na podstawie której po dwóch latach nakręcono film o tym samym tytule. Od tej pory Graham wydał ponad 40 horrorów. Poza nimi pisze również thrillery, powieści historyczne, nowele o klęskach żywiołowych, nowele dla dzieci, opowiadania, jak również sagi historyczne. Jest autorem ponad 100 książek, które zostały przetłumaczone na 18 języków. W 1999 roku powstała biografia Mastertona zatytułowana „Manitou Man”. Zarówno sam autor, jak i jego zmarła już żona Wiescka posiadają polskie korzenie i często odwiedzali Polskę.

 

17 stycznia

 

Anne Brontë, ur. 17 stycznia 1820 r. w Thornton angielska pisarka, jedna z trzech sławnych sióstr-pisarek Brontë. Od wczesnej młodości pisała wiersze i opowiadania. W 1846 r. dzięki staraniom siostry Charlotte ukazał się tomik poezji, złożony z utworów trzech sióstr Brontë. Wydała dwie powieści: „Agnes Grey” (1847) – historia guwernantki, zawierająca elementy autobiograficzne oraz „Lokatorka Wildfell Hall”. (zm. 28 maja 1849 r. w Scarborough)

Pedro Calderón de la Barca, ur. 17 stycznia 1600 r. w Madryciebarokowy poeta i dramaturg hiszpański działający w hiszpańskim Złotym Wieku, uważany za następcę Lope de Vegi. Autor ponad 70 sztuk dramatycznych, z których najsłynniejsze to: „Życie jest snem” (La vida es sueño, którego akcja dzieje się w Polsce, a jedną z postaci jest królewicz Zygmunt oraz „Wielki teatr świata” (El gran teatro del mundo). Z nich  pochodzą dwa porównania, istniejące w kanonie sztuki dramatycznej (toposy): życie jako sen oraz świat jako wielki teatr. (zm. 25 maja 1681 r. w Madrycie)

 

18 stycznia

 

A.A. Milne (właśc. Alan Alexander Milne), ur. 18 stycznia 1882 r. w Londynie- brytyjski pisarz, autor książek dla dzieci: „Kubuś Puchatek” (1926) oraz „Chatka Puchatka” (1928). Swoją karierę pisarską rozpoczął od publikacji artykułów dla różnych czasopism. Pierwsza jego książka „Lovers in London” (1905) okazała się niepowodzeniem.W 1920 roku wystawiona została jego najsłynniejsza sztuka „Mr Pim Passes By”. Całkowitą zmianę w jego twórczości przyniosły narodziny jedynego syna Christophera Robina. Autor zaczął pisać liczne wiersze, które ofiarowywał swojej żonie, ona zaś wysyłała je prosto do magazynów. Wkrótce stały się niezwykle popularne i tak powstał zbiór 24 wierszy ,,Kiedy byliśmy bardzo młodzi” („When We Were Young”), a Milne rozpoczął karierę jako twórca książek dla dzieci (1924). W 1926 roku wydany został w Londynie „Kubuś Puchatek”, który przyniósł pisarzowi międzynarodową sławę. Pierwowzorem Kubusia Puchatka był podarowany synkowi pluszowy miś, a Krzysia –syn autora Christopher. Dwa lata później, w roku 1928 ukazała się drukiem kontynuacja przygód misia – „Chatka Puchatka”. Jego książki dla dzieci zostały przetłumaczone na dwanaście języków i sprzedane w 7 milionach egzemplarzy. (zm. 31 stycznia 1956 r. w Hartfield)

Monteskiusz  (właśc. Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu), ur. 18 stycznia1689 r. w La Brèdefrancuski filozof, prawnik, wolnomularz i pisarz doby Oświecenia. Uważany był za konserwatystę i pierwszego socjologa. Najważniejszym jego dziełem jest „O duchu praw”, wydane w 1748 r., składające się z 31 ksiąg, które pisał przez siedemnaście lat. Napisał również „Listy perskie” (1721), w których porównuje obyczaje różnych narodów i „Uwagi nad przyczynami upadku i wielkości Rzeczypospolitej Rzymskiej”. Spopularyzował  klasyczną definicję trójpodziału władzy. Monteskiusz uważał, że o jakości państwa stanowi gwarantowanie przez nie wolności obywateli. Filozof wysunął myśl, że sprzyja temu ograniczenie władzy, a zwłaszcza jej podział. Należy oddzielić władzę zajmującą się ustanawianiem praw od władzy wprowadzającej w życie jej postanowienia; sądy zaś powinny być całkowicie niezależne od władz państwowych. (zm. 10 lutego 1755 r. w Paryżu)

 Aleksander Świętochowski, ur. 18 stycznia 1849 r. w Stoczku Łukowskim na Podlasiu polski pisarz, publicysta, filozof i historyk, aforysta, krytyk, publicysta polityczny, działacz społeczny. Założył i kierował Towarzystwem Kultury Polskiej. Był gorącym rzecznikiem postępu, oświaty, kultury, walczył o równe prawa dla kobiet, Żydów, zwalczał konserwatyzm, wstecznictwo i klerykalizm. Jego manifest „My i wy”(1871) i „Praca u podstaw” (1873) zawierają główne założenia programowe pozytywizmu. Twórczość Świętochowskiego obejmuje dramaty o tematyce filozoficzno-moralnej oraz historii idei. W 1935 r. został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury. (zm. 25 kwietnia 1938 r. w Gołotczyźnie koło Ciechanowa)

 

19 stycznia

 

Edgar Allan Poe, ur. 19 stycznia 1809 r. w Bostonie -amerykański poeta, nowelista, krytyk literacki i redaktor. Przedstawiciel romantyzmu w literaturze amerykańskiej. Jego twórczość obejmuje wiersze i nowele oraz jedną powieść. W swoich dziełach pisarz sięgał do różnych gatunków literackich: horroru, powieści przygodowej, fantastyki naukowej. E. A. Poe był też prekursorem nowego gatunku literackiego – noweli kryminalnej („Zabójstwo przy Rue Morgue”, „Złoty żuk”). W opowiadaniach tego rodzaju stworzył pierwszą w literaturze postać detektywa – C. Auguste Dupina, który rozwiązuje sprawy kryminalne przy użyciu metody logicznej dedukcji. Stała się ona później pierwowzorem słynnej postaci Sherlocka Holmesa.  Jego prozę charakteryzował silny psychologizm postaci oraz surrealistyczne, skrajnie brutalne opisy makabry. Najbardziej znane prace Poe zalicza się do literatury gotyckiej . Tematyka jego utworów oscyluje wokół zagadnień śmierci (skutki rozkładu, problem przedwczesnego pochówku, ożywienie martwych oraz żałoba ). Poza utworami grozy, autor pisał też satyry, humorystyczne opowieści i żarty literackie. Stosował często ironię i niedorzeczną ekstrawagancję w celu uzyskania efektu komediowego . Poe stał się znany po publikacji „Kruka”(wiersz- poemat grozy) w 1845 roku. Najbardziej znane poza tym utwory pisarza to „Maska Czerwonego Moru” (Masque of the Red Death), „Upadek domu Usherów” (The Fall of the House of Usher), „Studnia i wahadło” (The Pit and the Pendulum). Poe inspirował swoją twórczością m. in. Baudelaire’a, Dostojewskiego i Artura Conan Doyle’a. Inspirował również filmowców. Do najbardziej znanych dzieł filmowych należy nakręcony w latach 60. XX wieku cykl w reżyserii Rogera Cormana. Mianem Edgarów nazywa się nagrody przyznawane przez organizację Mystery Writers of America. (zm. 7 października 1849 r. w Baltimore)

Patricia Highsmith , ur. 19 stycznia 1921 r. w Fort Worth w stanie Teksas  – amerykańska pisarka, autorka thrillerów psychologicznych, powieści i opowiadań kryminalnych. Napisała ponad dwadzieścia powieści i kilkadziesiąt opowiadań, z zamiłowaniem uprawiała również rysunek i rzeźbę. Dwie jej najbardziej znane książki to „Znajomi z pociągu” (Strangers on a Train, 1950) i „Utalentowany pan Ripley”(The Talented Mr. Ripley, 1955)- otwierająca cykl „Riplejada”. Ponad 30 powieści pisarki zostało zekranizowanych. Za swoją twórczość Patricia Highsmith otrzymała liczne prestiżowe nagrody: O. Henry Memorial Award, The Edgar Allan Poe Award, Le Grand Prix de Littérature Policière i Award of the Crime Writer’s Association of Great Britain. (zm. 4 lutego 1995 r. w Locarno w Szwajcarii)

Julian Barnes, ur. 19 stycznia 1946 r. w Leicester – angielski powieściopisarz, autor opowiadań i eseista. Debiutował w 1981 powieścią „Metroland”. Następna z jego książek, „Papuga Flauberta”, na wpół powieść, na wpół esej, luźno nawiązuje do życiorysu wielkiego francuskiego pisarza Gustawa Flauberta. Barnes jest uważany za czołowego angielskiego postmodernistę.

 

20 stycznia

 

Janusz Przymanowski, ur. 20 stycznia 1922 r. w Warszawie – polski pisarz, poeta i dziennikarz, scenarzysta, tłumacz literatury rosyjskiej. Zadebiutował w 1950 r. na łamach prasy jako prozaik. Był autorem wielu książek o tematyce wojskowej i wojennej. Zajmował się głównie udziałem Polaków w II wojnie światowej. Największą sławę przyniosła mu powieść „Czterej pancerni i pies”, a na podstawie jego scenariusza nakręcono serial telewizyjny o tym samym tytule. (zm. 4 lipca 1998 r. w Warszawie)

Joy Adamson (właśc. Friedericke Victoria Gessner), ur. 20 stycznia 1910 r. w Opawie na Śląsku Czeskim przy granicy z Polską – brytyjska przyrodniczka, rysowniczka i pisarka pochodzenia austriackiego. W 1938 wyjechała do Afryki. W Afryce, wraz z mężem George’em Adamsonem wsławiła się przywracaniem do życia w naturalnych warunkach zwierząt urodzonych w niewoli. Autorka wielu książek, przełożonych na 33 języki, na ich podstawie powstał też film „Elza z afrykańskiego buszu” (1966). (zm. zamordowana 3 stycznia 1980 r. w Parku Narodowym Shaba w Kenii)

 

21 stycznia

 

Alfred Szklarski, ur. 21 stycznia 1912 r. w Chicago – polski pisarz specjalizujący się w literaturze podróżniczo-przygodowej dla młodzieży, popularyzator wiedzy o polskich podróżnikach i przyrodnikach. Autor cyklu powieści o Tomku Wilmowskim, (np.: „Tomek w krainie kangurów”, „Przygody Tomka na Czarnym Lądzie”, „Tomek na tropach Yeti”), które Od 1957 r. ukazywały się nakładem Wydawnictwa „Śląsk”. W latach siedemdziesiątych wydana została trylogia „Złoto Gór Czarnych”, napisana wspólnie z żoną Krystyną Szklarską. Był laureatem wielu prestiżowych nagród literackich i odznaczeń, między innymi „Orle Pióro” (1968) i Order Uśmiechu (1971). (zm. 9 kwietnia 1992 r. w Katowicach)

Stanisława Fleszarowa-Muskat, ur. 21 stycznia 1919 r. w Siennowie, woj. podkarpackie – polska powieściopisarka, poetka, publicystka i dramaturg. Od 1945 r. związana z Wybrzeżem (Gdynia, Sopot), gdzie zajęła się pracą zawodową w instytucjach kulturalnych oraz pracą pisarską. Dziennikarka „Dziennika Bałtyckiego”, inspektor kulturalno-oświatowy „Czytelnika” (1945–1950), kierownik literacki „Teatru Wybrzeże” (1950–1953) i „Estrady” (1953–1955). Za swój debiut uznawała wydany w 1948 r. poemat historyczny „Sen o morskiej potędze” (zarekwirowana przez cenzurę i objęta zakazem wydawniczym). Była autorką ponad 700 różnych utworów- pisała powieści obyczajowe i historyczne, słuchowiska radiowe, scenariusze filmowe, sztuki teatralne i libretta do widowisk muzycznych.  Jej książki w czasach PRL-u biły rekordy popularności i nakładów. Jednak pierwszą powieść wydała dopiero po 10 latach od niefortunnego debiutu. „Pozwólcie nam krzyczeć” to książka w znacznej części oparta na jej wojennych doświadczeniach (w czasie okupacji została wywieziona na roboty do Niemiec). Napisała ponad 30 książek obyczajowych i dla młodzieży. (zm. 1 października 1989 r. w Sopocie)

 

22 stycznia

 

Krzysztof  Kamil Baczyński (ps. „Jan Bugaj”, „Emil”, „Jan Krzyski”, „Krzysztof”, „Piotr Smugosz”, „Krzysztof Zieliński”, „Krzyś”), ur. 22 stycznia 1921 r. w Warszawie – polski poeta czasu wojny, podchorąży, żołnierz Armii Krajowej, podharcmistrz Szarych Szeregów, jeden z przedstawicieli pokolenia Kolumbów. Zginął w czasie powstania warszawskiego jako żołnierz batalionu „Parasol” Armii Krajowej. W okresie okupacji niemieckiej ogłosił 4 tomiki poezji: „Zamknięty echem” (lato 1940), „Dwie miłości” (jesień 1940), „Wiersze wybrane”(maj 1942), „Arkusz poetycki Nr 1” (1944) i składkę „Śpiew z pożogi”(1944). Uznany powszechnie za jednego z najwybitniejszych poetów czasów okupacji. Poezja Baczyńskiego najpełniej wyraża cechy pokolenia Kolumbów. Dla nich konsekwencją wybuchu wojny była konieczność poradzenia sobie z tym wstrząsem i odnalezienie własnej postawy wobec tych wydarzeń. Zachowały się wszystkie jego dzieła: ponad 500 wierszy, kilkanaście poematów i około 20 opowiadań. Najbardziej znane wiersze Baczyńskiego to: „Elegia o… [chłopcu polskim]”, „Mazowsze”, „Historia”, „Spojrzenie”, „Pragnienia”, „Ten czas”, „Pokolenie”, „Biała magia”, „Gdy broń dymiącą z dłoni wyjmę…”, „Polacy”. Zachowało się również kilkaset rysunków i grafik Baczyńskiego, jak na przykład ilustracje do poszczególnych wierszy poety. (zm. 4 sierpnia 1944 r. w trakcie Powstania Warszawskiego)

 August Strindberg, ur. 22 stycznia 1849 r. w Sztokholmie – szwedzki pisarz. Twórca dramatów, powieści, esejów i utworów poetyckich, malarz i fotograf. Uznawany za ojca współczesnego teatru. Przedstawiciel naturalizmu i prekursor ekspresjonizmu. W 1872 r. napisał swój pierwszy dojrzały dramat „Mistrz Olof”, w którym pierwowzorem postaci bohatera jest Olaus Petri, twórca szwedzkiej reformacji. Inne dramaty: „Panna Julia”, „Pierwsze ostrzeżenie”, „Pelikan”. Jest  również autorem powieści: „Inferno”, „Legendy”. „Spowiedź szaleńca”, „Czerwony pokój”. (zm. 14 maja 1912 r. w Sztokholmie)

Bolesław Leśmian (pierwotnie Bolesław Lesman), ur. 22 stycznia 1877 r. w Warszawie – polski poeta, prozaik, krytyk literacki, czołowy przedstawiciel dwudziestolecia międzywojennego. Pochodził ze środowiska spolszczonej inteligencji żydowskiej . Uznany za najbardziej nowatorską, najoryginalniejszą i najbardziej skrajną indywidualność twórczą literatury polskiej XX wieku. Od jego nazwiska pochodzi termin określający specyficzną grupę neologizmów – leśmianizmy. W swej twórczości czerpał z twórczości baroku, romantyzmu, Młodej Polski. W poezji Leśmiana wyróżniamy dwa zasadnicze typy utworów: wiersze opisujące w plastyczny sposób przyrodę i przeżycia ludzkie oraz utwory zawierające elementy baśniowej fantastyki. Cechy charakterystyczne jego stylu poetyckiego to: konkretność, wyrazista namacalność obrazowanych zjawisk, pietyzm w ukazywaniu szczegółów, bogactwo wyobraźni, a także sensualizm – odkrywanie świata wszystkimi zmysłami i wspomniane już neologizmy. Debiutował jako poeta w warszawskim „Wędrowcu” w 1895 roku. W 1912 wydał pierwszy tom wierszy „Sad rozstajny”, w 1913 dwa tomy baśni arabskich dla dzieci: „Klechdy sezamowe” i „Przygody Sindbada Żeglarza”. W 1956 w Paryżu wydany został zbiór „Klechdy polskie”. (zm. 5 listopada 1937 r. w Warszawie)

 George Byron (George Gordon Noel Byron, 6. baron Byron, znany również jako lord Byron), ur. 22 stycznia 1788 r. w Londynie – jeden z największych angielskich poetów i dramaturgów. Pomimo iż Lord Byron stał się z czasem najbardziej wpływowym pisarzem epoki romantyzmu, identyfikował  się raczej z regresem i z tradycją oświeceniowego klasycyzmu. Podstawą sławy poetyckiej Byrona była fascynująca współczesnych kreacja bohatera literackiego  (tzw. bohater bajroniczny)— osamotnionego, skłóconego ze światem indywidualisty o tajemniczej przeszłości, upozowanego na cynika, zdolnego do namiętnych porywów, a przede wszystkim zuchwałego buntownika. Najważniejsze dzieła: „Giaur” (1813), „Narzeczona z Abydos” (1813), „Korsarz” (1814), „Manfred” (1817), „Don Juan” (1819 – 1824, uznawany za największe dzieło Byrona). (zm. 19 kwietnia 1824 r. w Missolungi w Grecji)

 

23 stycznia

 

Tadeusz Śliwiak, ur. 23 stycznia 1928 r. we Lwowie – polski aktor i poeta, w latach 1953–1960 aktor Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, w latach 1960–1963 kierownik literacki Teatru Rozmaitości w Krakowie; autor literatury dziecięcej, dziennikarz, tłumacz. Napisał wiele utworów i książek dla dzieci. Jest autorem wielu polskich piosenek, w tym takich szlagierów jak „Krakowska kwiaciarka” i „Kocaraba oraz piosenek poetyckich (np. „Niebieski młyn śpiewany przez Marka Grechutę i „Skaldów”). (zm. 3 grudnia 1994 r. w Krakowie)

 Derek Walcott, ur. 23 stycznia 1930 r. w Castries, Saint Lucia – karaibski poeta, pisarz i artysta, jeden z przodujących członków postkolonialnej szkoły pisarstwa anglojęzycznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1992). Jego najbardziej znany utwór to poemat epicki „Omeros”, adaptacja homeryckiej opowieści i tradycji w postaci podróży przez Karaiby, zachodnią część Ameryki i Londyn. (zm. 17 marca 2017 w Castries, Saint Lucia)

 Stendhal (Marie-Henri Beyle ), ur. 23 stycznia 1783 r. w Grenoble – francuski pisarz romantyk, prekursor realizmu w literaturze, wolnomularz. W 1800 r. zaciągnął się do armii Napoleona walczącej we Włoszech. W 1801 r. rozpoczął pierwsze próby literackie, jednak debiut literacki Stendhala przypadł na rok 1814. Wtedy to wydał książkę „O Haydnie”, co zakończyło się skandalem związanym z posądzeniem o plagiat. Kolejne jego pozycje: „Rzym, Neapol i Florencja”, oraz „Historia malarstwa we Włoszech” nie cieszyły się powodzeniem. Najbardziej znana powieść „Czerwone i czarne” z powodu krytyki Kościoła oraz ukazaniu Boga jako „złośliwego despoty” trafiła w 1864 r. na indeks ksiąg zakazanych. W 1839 r. wydał drugą swoją najpopularniejszą powieść: „Pustelnię parmeńską” Stendhal wyprzedzał swoją epokę – jego twórczość  nie była rozumiana przez żyjących w jego czasach ludzi. Zmarł w samotności i zapomnieniu. Jego styl charakteryzuje się głębią portretów psychologicznych bohaterów. Był silnie związany z Włochami i ich kulturą, a na swoim nagrobku kazał nazwać się „Mediolańczykiem”. (zm. 23 marca 1842 r. w Paryżu)

Konstanty Ildefons Gałczyński (pseudonim „Karakuliambro”), ur. 23 stycznia 1905 r. w Warszawie -polski poeta, twórca humoresek z serii  „Teatrzyk Zielona Gęś”. Jego debiut literacki w prasie nastąpił w 1923 r. Związany był z grupą poetycką „Kwadryga” oraz pismami satyrycznymi i politycznymi stolicy, należał do bohemy artystycznej. Współpracował m.in. z tygodnikami „Bluszcz”, „Przekrój” i „Tygodnik Powszechny”.  W 1948 r. wydał tomik wierszy „Zaczarowana dorożka” .Problematyka tego zbioru dotyczy osobistych przeżyć poety związanych z rzeczywistością Polski powojennej. W ostatnich latach życia stworzył kilka większych form poetyckich, między innymi poemat „Niobe”, cykl liryków ”Kronika olsztyńska”, „Wit Stwosz”. Poeta znany jest z patriotycznego wiersza „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” oraz pieśni „Ukochany kraj” spopularyzowana przez Państwowy Zespół Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Poezja K.I. Gałczyńskiego stała się inspiracją dla wielu twórców muzyki popularnej. Jego teksty wykorzystywane były także w kabaretach, takich jak: „Kabaret Olgi Lipińskiej”, „Kabaret Potem”. (zm. 6 grudnia 1953 r. w Warszawie)

 

24 stycznia

 

Stanisław Grochowiak (pseudonim „Kain”), ur. 24 stycznia 1934 r. w Lesznie – polski poeta, dramatopisarz, publicysta, scenarzysta filmowy. Pierwszy zbiór wierszy „Ballada rycerska” opublikował w roku 1956 r. Grochowiak był się czołowym twórcą pokolenia „Współczesności” (do którego należeli także m.in. Ernest Bryll i Władysław Terlecki). Charakterystyczne dla całej jego twórczości były inspiracje  kulturą francuska, a także motywy kultury barokowej i średniowiecznej. Widoczne były też elementy groteski i estetyki brzydoty (turpizm), a także postawa buntu wobec rzeczywistości. Grochowiak tworzył także liczne dramaty, realizowane na scenie, w radio i w TV, takie jak „Szachy”, „Partita na instrument drewniany”, „Król IV”, „Chłopcy”. Pisał też opowiadania i powieści:Plebania z magnoliami”, „Trismus”, „Karabiny”. Pod koniec życia Grochowiak borykał się z problemami materialnymi i chorobą alkoholową, która w końcu doprowadziła do jego śmierci. (zm. 2 września 1976 r. w Warszawie)

 William Congreve, ur. 24 stycznia 1670 r. w Bardsey koło Leeds – angielski dramatopisarz i poeta. Sławę przyniosły mu komedie:  „Stary kawaler” (The Old Bachelor) i znana w Polsce pod tytułem „Światowe sposoby” – The Way of the World. (zm. 19 stycznia 1729 r. w Londynie)

Edith Wharton, ur. 24 stycznia 1862 r. w Nowym Jorku- amerykańska pisarka, pierwsza kobieta, która zdobyła Nagrodę Pulitzera, wielokrotnie nominowana do Nagrody Nobla. Pochodziła z zamożnej nowojorskiej rodziny i w swej twórczości zajmowała się uprzywilejowanymi klasami Ameryki. W swych powieściach daje wyraz pogardzie dla pseudokultury życia salonowego, w krytycznym świetle ukazuje i elitę nowojorską, nowobogackich i arystokrację europejską. Najsłynniejsze jej powieści to: „Świat zabawy”, „Ethan Frome” i „ Wiek niewinności”, za którą otrzymała Nagrodę Pulitzera w 1921 r.. Na podstawie tych trzech książek w latach 90- tych XX w. powstały filmy. (zm. 11 sierpnia 1937 r. w Saint-Brice-sous-Forêt koło Paryża)

 

25 stycznia

 

Robert Burns, ur. 25 stycznia 1759 r. w Alloway, hrabstwo Ayrshire  w Szkocji- najwybitniejszy narodowy poeta szkocki, prekursor romantyzmu. Urodzony w ubogiej rodzinie rolniczej. Należał do grona poetów wiejskich, opiewających uroki prostego życia i szczęście rodzinne. Mottem jego twórczości była łacińska sentencja „Amor vincit omnia” (Miłość wszystko zwycięża). W 1783 r. zaczął pisać poezje, a w 1786 został wydany tomik jego poezji „Poems”. Mimo zyskanej sławy poeta nadal borykał się z problemami materialnymi i wrócił do pracy w gospodarstwie. Ostatnie lata spędził w miasteczku Dumfries zbierając szkockie pieśni ludowe. Zmarł w wieku  37 lat w wyniku dolegliwości sercowych. Pamięć Burnsa jest czczona na całym świecie poprzez kluby jego miłośników. Data jego urodzin to nieoficjalne narodowe święto Szkotów. (zm. 21 lipca 1796 r. w Dumfries)

Virginia Woolf (Adeline Virginia Woolf z domu Stephen ), ur. 25 stycznia 1882 r. W Londynie – angielska pisarka i feministka, uważana za jedną z czołowych postaci literatury modernistycznej XX w. Dorastała w otoczeniu intelektualistów odwiedzających dom jej ojca, L. Stephena, historyka literatury. Słabe zdrowie uniemożliwiło jej uczęszczanie do szkół, więc odebrała staranne wykształcenie domowe. Założyła wraz z mężem Leonardem – krytykiem literackim, oficynę wydawniczą „Hogarth Press” publikującą m.in. jej utwory. Pierwsze teksty – recenzje publikowała na łamach „Times Literary Supplement”, właściwym debiutem literackim stała się powieść „Podróż w świat” (1915) . Wśród powieści psychologicznych Woolf do najwyżej cenionych zalicza się: „Panią Dalloway” (1925), „Do latarni morskiej” (1927) i „Fale” (1931). W dorobku pisarki znalazły się ponadto: powieści: „Orlando”, „Lata” (1937) i „Między aktami” (1941); opowiadania: „Znak na ścianie” (1919), „Poniedziałek lub wtorek” (1921), „Nawiedzany dom”. Virginia Woolf stale zmagała się z nachodzącymi ją stanami depresji i z poczuciem niespełnienia. Nagła śmierć matki (gdy dziewczynka miała 12 lat) i niedługo potem przyrodniej siostry były przyczyną pierwszego z kilku załamań nerwowych Virginii. Śmierć ojca w roku 1904 spowodowała jej najbardziej niepokojące załamanie nerwowe i została ona na krótki czas umieszczona w zakładzie psychiatrycznym. Współcześni jej uczeni stwierdzili, że załamania i powtarzające się okresy depresji były również wywołane przez fakt, że Virginia i jej siostra Vanessa były wykorzystywane seksualnie przez swoich przyrodnich braci. Popełniła samobójstwo w wieku 59 lat, rzucając się w nurt rzeki.       (zm. 28 marca 1941 r. w Rodmell)

 Marian Brandys, ur. 25 stycznia 1912 r. w Wiesbaden , Niemcy- polski prozaik, reportażysta. Po wojnie pracował jako dziennikarz (m.in. reporter i publicysta tygodnika „Świat”). Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Polskiego PEN Clubu. Pisał również książki i opowiadania dla dzieci i młodzieży m.in. „Śladami Stasia i Nel” oraz „Z Panem Biegankiem w Abisynii”, będące relacją z podróży reporterskiej do Egiptu, Sudanu i Abisynii. Specjalizował się w biografiach ciekawych postaci czasów napoleońskich i Królestwa Kongresowego m.in. Marii Walewskiej, Stanisława Poniatowskiego – bratanka króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Józefa Sułkowskiego – adiutanta Napoleona , Jana Kozietulskiego i generała Józefa Zajączka. Jego książki cieszyły się ogromnym zainteresowaniem czytelników, osiągając wielotysięczne nakłady. Zostały przetłumaczone na kilka języków obcych. (zm. 20 listopada 1998 r. w Warszawie)

 

26 stycznia

 

Eugeniusz Dębski, ur. 26 stycznia 1952 r. w Truskawcu   koło Lwowa- polski pisarz science- fiction i fantasy oraz tłumacz fantastyki rosyjskiej. Autor przeszło 100 opowiadań i ponad 20 powieści, z których część doczekała się przekładów na język rosyjski, czeski, węgierski i niemiecki. Jako pisarz debiutował w roku 1984 r. na łamach „Fantastyki” opowiadaniem „Najważniejszy dzień 111 394 roku”. Znany jest głównie z opisanych w ośmiu tomach przygód detektywa Owena Yeatesa i cyklu opowieści o rycerzu-xameleonie Hondelyku.

Philip José Farmer , ur. 26 stycznia 1918 r. w Terre Haute, w stanie Indiana – amerykański pisarz science fiction i fantasy. W wielu utworach Farmera pojawiają się znane postacie historyczne i literackie np.: Tarzan, Sherlock Holmes, Hermann Göring czy Mark Twain.  Za cykl „Świat Rzeki”, który odniósł prawdziwy sukces otrzymał najbardziej prestiżową w środowisku pisarzy i fanów fantastyki nagrodę „Hugo”. Otrzymał wiele innych nagród literackich w dziedzinie fantastyki, w tym w 2001 „World Fantasy Award” za całokształt twórczości. (zm. 25 lutego 2009 w Peorii, stan Illinois)

 

27 stycznia

 

Lewis Carroll (właśc. Charles Lutwidge Dodgson), ur. 27 stycznia 1832 r. w Daresbury – angielski pisarz, poeta, matematyk, fotograf; autor powieści „Alicja w Krainie Czarów” (1865) i „Po drugiej stronie lustra” (1871). W 1877 roku przyjął święcenia diakonatu w Kościele anglikańskim. Jako matematyk był autorem ok. 250 prac naukowych z zakresu matematyki, logiki i kryptografii. Interesował się zagadkami matematycznymi i grami liczbowymi, opracowując ich zasady. Był  także fotografem, uważany jest za najlepszego XIX-wiecznego portrecistę dzieci i jednego z prekursorów fotografii artystycznej. Najbardziej znanymi jego utworami jest „Alicja w Krainie Czarów” (Alice’s Adventures in Wonderland, 1865) i jej kontynuacja „Po drugiej stronie lustra” (Through the Looking-Glass, 1871). Za pierwowzór postaci Alicji uważana jest Alice Liddell, córka dziekana oksfordzkiego kolegium Christ Church i wicerektora Uniwersytetu Oksfordzkiego, Henry’ego George’a Liddella. Obie te książki, mieszające elementy baśniowe i realistyczne, pełne absurdu i groteski, zdobyły wielką popularność wśród dziecięcych i dorosłych czytelników. Carrol opublikował także dwie powieści dla dorosłych.    (zm. 14 stycznia 1898 r. w Guildford)

Mordecai Richler, ur. 27 stycznia 1931 r. w Montrealu – kanadyjski pisarz z Montrealu. Najbardziej znane jego powieści to: „Terminator Duddy Kravitz” ( The Apprenticeship of Duddy Kravitz) (1959) i „Wersja Barneya” (Barney’s Version) (1997). Opisuje w nich bogaty świat żydowskiej dzielnicy Montrealu. Autor został odznaczony nagrodą Orderu Kanady i wieloma nagrodami literackimi. W 1997r.  za „Wersję Barneya” otrzymał Giller Prize.      (zm. 3 lipca 2001 r. w Montrealu)

 

28 stycznia

 

Sidonie-Gabrielle Colette – ( znana pod pseudonimem Colette), ur. 28 stycznia 1873 r. w Saint-Sauveur-en-Puisaye – francuska pisarka, autorka powieści obyczajowo-psychologicznych.  Zasłynęła też wyzwolonym stylem życia. Przeszła do historii kultury jako prowokatorka, skandalistka, biseksualistka, nimfomanka Stworzyła kilkadziesiąt powieści, pisała artykuły, felietony, wspomnienia. Znana głównie z opartego na motywach autobiograficznych cyklu o Klaudynie (1900-1903). (zm. 3 sierpnia 1954 r. w Paryżu)

Valentin Katayev (Walentin Pietrowicz Katajew), ur. 28 stycznia 1897 r. w Odessie – rosyjski i radziecki pisarz, autor powieści, dramatów i scenariuszy filmowych. Debiutował w 1910 r. w prasie odeskiej. W latach 20. wydał cykl utworów satyrycznych. Jego pierwsza powieść „Defraudanci” (1926) był satyrą wykpiwającą przerost biurokracji. W 1928 r. napisał komedię „Kwadratura koła”, ukazującą problemy mieszkaniowe poprzez perypetie dwóch małżeństw dzielących jeden pokój. Rozgłos przyniosła Katajewowi tetralogia „Fale Morza Czarnego”. Pierwszą część cyklu stanowi powieść „Samotny biały żagiel” (1936), w znacznym stopniu autobiograficzna, przedstawiając wydarzenia 1905 roku z perspektywy dzieci. Powieść została przetłumaczona na wiele języków i dwukrotnie zekranizowana. (zm. 12 kwietnia 1986 r. w Moskwie)

 

29 stycznia

 

Olga Tokarczuk, ur. 29 stycznia 1962 r. w Sulechowie – polska pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka, psycholog; dwukrotna laureatka Nagrody Literackiej „Nike” za powieści „Bieguni” (2008) i „Księgi Jakubowe” (2015). Zadebiutowała w 1979 na łamach pisma „Na przełaj”, gdzie pod pseudonimem Natasza Borodin opublikowała pierwsze opowiadania. Jako powieściopisarka zadebiutowała w 1993 r. Wydała wówczas „Podróż ludzi Księgi”, która otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Na podstawie jej opowiadań powstało wiele filmów, w tym „ Żurek” w reżyserii Ryszarda Brylskiego i „Pokot”  w reżyserii Agnieszki Holland i Kasi Adamik. W 2010 została odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Prawa do tłumaczenia jej książek zostały sprzedane już do ponad dwudziestu krajów.

Thomas Paine, ur. 29 stycznia 1737 r. w Thetford, hrabstwo Norfolk- angielski pisarz i myśliciel doby oświecenia. Uczestnik rewolucji amerykańskiej, jeden z ojców założycieli USA. Prekursor liberalizmu. W 1774 r. przybył do Filadelfii, w 1776 opublikował broszurę „Zdrowy rozsądek”, w której nawoływał do stworzenia niepodległego państwa w miejsce dotychczasowych kolonii brytyjskich w Ameryce. Brał udział w wojnie o niepodległość USA. Do Wielkiej Brytanii wrócił w 1787 r. Głosił radykalne idee wolnościowe, popierał rewolucję francuską i prawo narodów do wybierania demokratycznych rządów. Po wydaniu „Praw człowieka” zagrożony aresztowaniem, uciekł do rewolucyjnej Francji. (zm. 8 czerwca 1809 r. w Nowym Jorku)

Anton Czechow (Anton Pawłowicz Czechow), ur. 29 stycznia 1860 r. w Taganrogu – rosyjski nowelista i dramatopisarz. Klasyk literatury rosyjskiej. Mistrz „małych form literackich”, w której przeważały obrazki obyczajowe, miniatury z życia urzędników, kupców, ziemian i chłopów, łączące komizm z wyraźnymi akcentami krytyki społecznej. Ukończył medycynę w Moskwie, ale zawód lekarza go nie interesował. Już w czasie studiów publikował utwory humorystyczne i satyryczne: „Śmierć urzędnika” (1883 r.), „Kameleon” (1884 r.) Od najmłodszych lat interesował się teatrem. Przez całe życie pisał felietony teatralne oraz opowiadania z życia rosyjskiej sceny. Swoją pierwszą, czteroaktową sztukę „Płatonow” napisał mając około dwudziestu lat. Wartość jego sztuk odkrył dopiero Konstantin Stanisławski, słynny twórca Moskiewskiego Akademickiego Teatru Artystycznego, który premierą Mewy (1898) przyczynił się do rozgłosu Czechowa.Trzy kolejne sztuki: „Wujaszek Wania”, „Trzy siostry” i „Wiśniowy sad” cieszyły się podobną popularnością co „Mewa” i są do dzisiaj najbardziej znanymi utworami Czechowa. W swych sztukach poruszał problemy obyczajowe, moralne i psychologiczne na tle życia inteligencji rosyjskiej przełomu XIX i XX wieku. (zm. 15 lipca 1904 r. w Badenweiler, Niemcy)

Vicente Blasco Ibáñez , ur. 29 stycznia 1867 r. w Walencji  – hiszpański pisarz, publicysta i lewicowy działacz polityczny. Autor powieści regionalnych („Ziemia przeklęta”), społecznych, obyczajowych i wojennych („Czterech jeźdźców Apokalipsy”) oraz licznych reportaży. W 1919 roku wyjechał do Ameryki, gdzie powstały powieści „Królowa Calafia”, „Powieści z Lazurowego Wybrzeża”, „Zjawa o złotych skrzydłach”. (zm. 28 stycznia 1928 r. w Mentonie, Francja)

 

30 stycznia

 

Barbara Tuchman, ur. 30 stycznia 1912 r. w Nowym Jorku – amerykańska historyczka, autorka bestsellerów, znana także w Polsce. Swoją karierę zaczęła jako dziennikarka. Była korespondentem wojennym dziennika „The Nation” podczas wojny domowej w Hiszpanii. Nie miała kierunkowego wykształcenia historycznego. Jej celem było pisanie dla szerokiej publiczności, oparte na obszernych badaniach źródłowych, ale lżejsze od naukowych prac historycznych. Dwukrotna laureatka nagrody Pulitzera: „Sierpniowe salwy”( The Guns of August )o początku I wojny światowej w 1963 r. oraz „Stilwell and the American Experience in China” w 1971. W Polsce zostały przetłumaczone i wydane: „Idea i czyn. Anarchiści: 1890-1914”, „Szaleństwo władzy: od Troi do Wietnamu”, „Odległe zwierciadło, czyli rozlicznymi plagami nękane XIV stulecie”, „Telegram Zimmermanna”, „Wyniosła wieża”. Wykładała na kilku uniwersytetach w USA. Doktor honoris causa m.in. Sorbony, Oxfordu i Harvardu. (zm. 6 lutego 1989 r. w Greenwich w stanie  Connecticut)

Richard Brautigan (Richard Gary Brautigan ), ur. 30 stycznia 1935 r. w Tacoma,  stan Waszyngton – pisarz i poeta amerykański. Jego największy sukces to przetłumaczona na wiele języków „kultowa” powieść „Łowienie pstrągów w Ameryce”. Jego późniejsze teksty nie odniosły już takiego sukcesu. W 1984 r. Brautigan popełnił samobójstwo. (zm. 16 września 1984 r. w Bolinas, stan Kalifornia)

Lloyd Alexander, ur. 30 stycznia 1924 r. w Filadelfii – amerykański pisarz fantasy, autor ponad 40 powieści, skierowanych głównie do dzieci i młodzieży, z których najbardziej znany jest cykl „Kroniki Prydainu” (The Chronicles of Prydain). (zm. 17 maja 2007 w Drexel Hill w stanie Pensylwania)

 

31 stycznia

 

Zane Grey, ur. 31 stycznia 1872 r. w Zanesville w stanie Ohio – pisarz amerykański, autor przeszło 80 książek o tematyce Dzikiego Zachodu. Przyczynił się do stworzenia nowego gatunku literackiego – westernu. Do najbardziej poczytnych należy cykl powieści z Lassiterem – najlepszym strzelcem Dzikiego Zachodu  np.: „Lassiter w Chinatown”, „Lassiter kontra Sloan”, „Zasadzka na Lassitera”. Wszystkie jego utwory objęte były w 1951 roku zapisem cenzury w Polsce, podlegały natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek. (zm. 23 października 1939 r. w Altadena)

John O’Hara, ur. 31 stycznia 1905 r. w Pottsville w stanie Pensylwania – amerykański pisarz i popularny dziennikarz. W swojej twórczości literackiej opisywał szczególnie grupy i jednostki z marginesu bezdusznego społeczeństwa. Autor nowel i opowiadań satyrycznych, nie stroniących od sensacji, m.in. w zbiorach: „Syn doktora” (1935),Pal Joey (1940),Czekając na zimę (1966) oraz powieści społeczno-obyczajowych, np.Spotkanie w Samarze” (1934). (zm. 11 kwietnia 1970 r. w Princeton, New Jersey)

Norman Mailer, (właściwie  Nachum  Molech Mailer ), ur. 31 stycznia 1923 r. w Long Branch w stanie New Jersey- amerykański powieściopisarz, eseista, dziennikarz, scenarzysta i reżyser filmowy, dwukrotny laureat Nagrody Pulitzera. W swoich utworach często podejmował aktualną problematykę , krytykował współczesne amerykańskie społeczeństwo i jego obyczaje. W swoim dorobku ma cztery filmy i ponad 40 książek. Sławę  przyniosła mu powieść wojenna „Nadzy i martwi” (1948). Autor książek z dziedziny literatury faktu m.in. „Opowieść Oswalda” (rekonstrukcja ostatnich chwil życia mordercy Kennedy’ego), „Ewangelia według Syna” (apokryf demaskujący chrześcijańską hipokryzję), „Park jeleni” (satyra na Hollywood), „Amerykańskie marzenie”(krytyka konsumpcjonizmu), „Biały Murzyn” (o dekadencji młodego pokolenia amerykańskiego), uhonorowana Nagrodą Pulitzera  „Armie nocy” (o rebelii młodzieżowej 1968 r. i wojnie w Wietnamie), „Na podbój Księżyca” (sarkastyczny opis misji Apollo II), „W niewoli seksu” (krytyczna ocena ruchów feministycznych), „Duch Harlota” (kpina z CIA, a zarazem satyra na powieść szpiegowską). Za „Pieśń kata” (książkowy reportaż z celi śmierci młodocianego mordercy) otrzymał drugą Nagrodę Pulitzera. Jest autorem monografii między innymi M. Monroe i P. Picassa. (zm. 10 listopada 2007 r. w Nowym Jorku)

Kenzaburō Ōe, ur. 31 stycznia 1935 r. we wsi Ōse w Japonii – japoński prozaik i eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1994, aktywista ruchu antynuklearnego. Jego książki wydane w Polsce: „Futbol ery Man’en”, „Zerwać pąki, zabić dzieci”, „Sprawa osobista”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie widoczny. Pola wymagane *

two × four =